Dil ve Konuşma Değerlendirmesi: TEDİL, TODİL ve SST

Kısaca: Dil ve konuşma değerlendirmesi, çocuğun söyleneni anlama (alıcı dil), kendini ifade etme (ifade edici dil) ve konuşma seslerini üretme becerilerini ayrı ayrı inceler. Türkiye'de dil ve konuşma terapistlerinin sık kullandığı standart araçlar arasında 2–7 yaş için TEDİL, 4–8 yaş için TODİL ve konuşma sesleri için Sesletim-Sesbilgisi Testi (SST) bulunur. Standart testler, oyun gözlemi ve aile bilgisiyle birlikte yorumlanır.

Bir çocuk çok sayıda kelime söyleyebilir ama bir yönergeyi anlamakta zorlanabilir. Başka bir çocuk ise söylenenleri anladığı hâlde ihtiyaçlarını anlatmak için az kelime kullanabilir. Dil ve konuşma değerlendirmesi, bu becerileri birbirinden ayırarak incelemeyi amaçlar. Yalnızca kelime sayısına veya tek bir sesin söylenişine bakmak yeterli olmayabilir.

Dil ve konuşma sesi neden ayrı değerlendirilir?

Alıcı dil, söylenenleri anlama; ifade edici dil ise düşünce ve ihtiyaçları dil yoluyla anlatma becerileriyle ilgilidir. Konuşma seslerinin üretimi başka bir inceleme alanıdır. Bir çocuk anlaşılır konuşurken dil bilgisi veya anlatımda zorlanabilir; dil becerileri uygun olsa da bazı sesleri üretmekte güçlük yaşayabilir. Görüşmenin kapsamını bu farklar belirler.

TEDİL, TODİL ve SST ne için kullanılır?

TEDİL, Türkçe Erken Dil Gelişimi Testi; TODİL ise Türkçe Okul Çağı Dil Gelişimi Testi olarak bilinir. Yaşa ve değerlendirme sorusuna uygun kullanıldıklarında dil becerilerinin incelenmesine katkı sağlarlar. Türkçe Sesletim-Sesbilgisi Testi (SST) konuşma sesleriyle ilgili becerilere odaklanır. Bu araçlar birbirinin yerine gelişigüzel kullanılmaz. Kullanılan sürümün kapsamı ve hangi soruya yanıt verdiği uygulayıcı tarafından açıklanmalıdır.

Standart test dışında neler gözlenir?

Oyun sırasında iletişim kurma, doğal konuşma örnekleri, aileden alınan bilgi ve günlük katılım değerlendirmeyi tamamlayabilir. İşitmeyle ilgili kaygılar ve kullanılan diller uzmanla paylaşılmalıdır. İki dilli bir çocuğun deneyimi, tek bir dildeki performansa indirgenmemelidir. Bu konu için iki dillilik ve dil gelişimi yazısını inceleyebilirsiniz.

İlk görüşmede aile ne anlatmalı?

• Çocuğun ihtiyaçlarını hangi yollarla anlattığını örnekleyin.
• Yönergeleri hangi koşullarda daha kolay anladığını paylaşın.
• Konuşmasının kimler tarafından ne kadar anlaşıldığını anlatın.
• Önceki raporları ve işitmeyle ilgili bilgileri götürün.

Test kitapçıklarını evde prova etmek yerine gerçek günlük örnekler hazırlayın. Bir çocuk yalnızca değerlendirme odasındaki kısa performansıyla tanımlanmamalıdır.

Sonuç görüşmesinde nasıl bir açıklama beklenmeli?

Güçlü alanların, zorlanmaların ve bunların günlük iletişime etkisinin anlaşılır biçimde açıklanmasını isteyin. Sonraki plan; değerlendirme sonucuna göre izlem, yönlendirme veya bireysel terapi hedeflerini içerebilir. konuşma sesleri yazısı ilgili bir alanı detaylandırır. İzmir’de başvuru için dil ve konuşma terapisi alanı hakkında bilgi alabilir; belirli testlerin güncel uygulama kapsamını ayrıca sorabilirsiniz.

Araçların kapsamı

Çocuğun yaşı, dili ve dikkat süresi standart test uygulamasına uygun değilse uzman, yapılandırılmış oyun gözlemi ve aile bildirimine dayalı yöntemlerle değerlendirme yapar. Ses üretimi güçlükleri için artikülasyon yazımıza bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Alıcı dil ile ifade edici dil arasındaki fark nedir?

Alıcı dil, çocuğun söyleneni anlamasıdır; ifade edici dil ise düşüncelerini sözcük, cümle veya diğer yollarla aktarmasıdır. Bir çocuk söyleneni iyi anlayıp kendini ifade etmekte zorlanabilir ya da tam tersi olabilir.

Dil ve konuşma terapisti değerlendirmede yalnızca konuşma seslerine mi bakar?

Hayır. Başvuruya göre dili anlama ve anlatma, doğal etkileşim, konuşma sesleri veya akıcılık gibi farklı alanlar incelenebilir. Her araç aynı beceriyi ölçmez; TEDİL, TODİL ve SST’nin seçimi de yaş ve değerlendirme sorusuyla ilişkilidir. Görüşmede hangi alanların inceleneceğini ve bir standart test dışında hangi gözlemlerin kullanılacağını sorabilirsiniz.

Kaynaklar ve kapsam

Bu yazı değerlendirme araçları hakkında genel bilgi verir; adı geçen her testin İz Duyum’da uygulandığı anlamına gelmez. Güncel uygulama kapsamı ve uygun uzmanlık alanı kurumdan öğrenilmelidir.

• Özgün araştırma: TEDİL ve SST kullanılan dil-konuşma değerlendirmesi
• İstanbul Medipol Üniversitesi: TEDİL ve TODİL uygulayıcı eğitimleri
• ASHA: Dil bozukluklarında değerlendirme çerçevesi

Son güncelleme: 14 Ekim 2026