Kısaca: DIR/Floortime, çocuk psikiyatristi Stanley Greenspan ve psikolog Serena Wieder tarafından geliştirilen, çocuğun ilgisini takip ederek oyun içinde karşılıklı etkileşim kurmayı amaçlayan gelişimsel bir yaklaşımdır. DIR; Gelişimsel (Developmental), Bireysel farklılıklar (Individual differences) ve İlişki temelli (Relationship-based) sözcüklerinin kısaltmasıdır. Otizm ve sosyal iletişim güçlüklerinde aileyi merkeze alan bir destek modeli olarak kullanılır.
DIR/Floortime, gelişimsel özellikleri, bireysel farklılıkları ve ilişkileri birlikte ele alan bir yaklaşımdır. Floortime uygulamalarında çocuğun ilgi duyduğu etkinlik üzerinden karşılıklı etkileşimi geliştirme amaçlanır. Yalnızca yerde oyun oynamak veya belirli bir oyuncağı kullanmak bu yaklaşımın tamamı değildir.
İçindekiler
- Çocuğun ilgisini takip etmek ne demektir?
- Bireysel özellikler neden dikkate alınır?
- Aile hangi soruları sorabilir?
- Görüşme öncesinde hazırlanabilecek bilgiler
- DIR modelinin üç bileşeni
- Evde kısa bir Floortime anı nasıl kurulur?
- Sık sorulan sorular
- Floortime yalnızca otizm için mi konuşulur?
- Göz teması zorunlu tutulmalı mı?
- Floortime ile ABA arasındaki fark nedir?
- Floortime günde ne kadar uygulanmalı?
- Floortime kimlere uygulanır?
- İzmir’de İz Duyum’dan bilgi alma
- Kaynaklar
Çocuğun ilgisini takip etmek ne demektir?
Çocuğun ne yaptığına bakıp oyuna anlamlı biçimde katılmaktır. Örneğin hayvanları bir yere taşıyorsa yetişkin de küçük bir oyun rolü üstlenebilir. Çocuğun verdiği karşılığı fark ederek etkileşimi sürdürmek, sürekli yönerge vermekten farklı bir deneyim sunar.
Bireysel özellikler neden dikkate alınır?
Duyusal deneyimler, hareket, iletişim ve çocuğun rahatlık düzeyi oyuna katılımı etkileyebilir. Karşılıklı etkileşim hedefleri bu özelliklere göre planlanır. Uzmanın değerlendirmesi, ailenin günlük gözlemleriyle birlikte ilerlemelidir.
Aile hangi soruları sorabilir?
Yaklaşımın çocuğun ihtiyaçlarına neden uygun görüldüğünü, hangi hedeflerin izleneceğini ve evde nasıl katılım sağlanacağını sorun. Bir yöntemin bütün çocuklar için aynı sonucu vereceği söylenemez. Gerektiğinde başka destek alanlarıyla iş birliği kurulabilir.
Görüşme öncesinde hazırlanabilecek bilgiler
- Çocuğun sevdiği oyunları ve ilişki kurduğu kişileri belirtin.
- Oyunda karşılıklı paylaşımın nasıl oluştuğuna örnek verin.
- Ailenin günlük rutinde ayırabildiği koşulları paylaşın.
DIR modelinin üç bileşeni
| Bileşen | Ne anlama gelir? |
|---|---|
| D – Gelişimsel | Çocuğun dikkat, karşılıklı etkileşim, iletişim ve düşünme alanlarında hangi gelişim basamağında olduğu |
| I – Bireysel farklılıklar | Duyusal tercihler, motor planlama ve dil işleme gibi çocuğa özgü özellikler |
| R – İlişki temelli | Gelişimin, çocuğun güvendiği yetişkinlerle kurduğu duygusal etkileşim içinde desteklenmesi |
Evde kısa bir Floortime anı nasıl kurulur?
- Çocuğun o an ilgilendiği şeyi fark edin (ör. arabaları sıraya dizmek).
- Yanına, onun seviyesine inin ve ilgisine katılın (bir arabayı sıranın sonuna ekleyin).
- Küçük bir "sürpriz" ekleyerek etkileşim için fırsat yaratın (arabayı yolun üstüne park edin).
- Çocuğun tepkisini bekleyin ve ona yanıt verin; amaç iletişim döngüsünü bir tur daha uzatmaktır.
Ortak dikkat ve oyun temelli etkileşim hakkında ortak dikkat yazımıza da bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Floortime yalnızca otizm için mi konuşulur?
Uygunluk, çocuğun gelişimsel ve bireysel ihtiyaçları üzerinden uzmanla değerlendirilmelidir.
Göz teması zorunlu tutulmalı mı?
Rahat ve anlamlı etkileşim önceliklidir; çocuğu rahatsız eden bir beklenti dayatılmamalıdır.
Floortime ile ABA arasındaki fark nedir?
ABA (Uygulamalı Davranış Analizi) becerileri yapılandırılmış hedefler ve pekiştirme ile öğretmeye odaklanır. Floortime ise çocuğun ilgisinden yola çıkan, duygusal etkileşim temelli bir yaklaşımdır. Bazı programlar iki yaklaşımın öğelerini birlikte kullanabilir; seçim çocuğun ihtiyaçlarına göre yapılmalıdır.
Floortime günde ne kadar uygulanmalı?
Yaklaşımı geliştirenler gün içine yayılmış çok sayıda kısa etkileşim önerir. Süre ve sıklık, çocuğun ihtiyacına ve ailenin günlük düzenine göre uzmanla birlikte planlanır.
Floortime kimlere uygulanır?
DIR/Floortime, gelişimsel özellikler, bireysel farklılıklar ve ilişkiler üzerinden etkileşimi ele alan bir yaklaşımdır. Bir tanı etiketinden hareketle her çocuk için otomatik olarak uygun sayılmaz. Çocuğun iletişim ve katılım ihtiyaçları, hedefleri ve mevcut destekleriyle birlikte değerlendirilmelidir. Uygulayıcıdan yaklaşımın neden seçildiğini ve günlük ilerlemenin nasıl izleneceğini açıklamasını isteyin.
İzmir’de İz Duyum’dan bilgi alma
İzmir’de Floortime yaklaşımı hakkında bilgi almak isteyen aileler, İz Duyum’un ilgili hizmet bilgilerini inceleyebilir. Uygulayıcının eğitimi, değerlendirme kapsamı ve aile katılımı başvuru öncesinde konuşulmalıdır. sosyal iletişim ve etkileşim desteği sayfamızda ilgili hizmet bilgileri yer alır. Ortak dikkat ve paylaşılan oyun örnekleri için ortak dikkat ve oyun inceleyebilirsiniz. Size uygun başvuru seçeneğini İz Duyum şubeleri üzerinden kurumla görüşebilirsiniz.
Bilgi kaynağı: ICDL: Aileler için DIR/Floortime bilgileri. Bu kaynak genel bilimsel çerçeve içindir; İz Duyum’un hizmet kapsamına ilişkin bilgiler kurumun kendi sayfalarından alınmalıdır.
Kaynaklar
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; tanı veya kişiye özel değerlendirme, eğitim ve terapi planı yerine geçmez.
Son güncelleme: 14 Ekim 2026
İz Duyum Editör Ekibi
Bu içerik uzman kadromuz tarafından hazırlanmıştır.