İlk Dil ve Konuşma Terapisi Görüşmesinde Neler Yapılır?

Kısaca: İlk dil ve konuşma terapisi görüşmesi genellikle 45–60 dakika sürer ve üç bölümden oluşur: aileden gelişim öyküsünün alınması, çocukla oyun temelli gözlem ve gerekirse standart testler, son olarak bulguların ve sonraki adımların aileyle paylaşılması. Görüşmeye gelirken işitme testi sonuçlarını, önceki raporları ve çocuğun günlük iletişiminden örnekleri getirmek süreci kolaylaştırır.

İlk dil ve konuşma terapisi görüşmesi öncesinde “Çocuğum konuşmazsa ne olacak?” veya “Hemen terapi başlayacak mı?” diye düşünebilirsiniz. Görüşmenin amacı çocuğu sınamak değil, iletişimde güçlü olduğu ve destek gerektiren alanları anlamaktır. Uygulama çocuğun yaşına, başvuru nedenine ve ihtiyaçlarına göre değişir.

Görüşmeye nasıl hazırlanabilirsiniz?

• Kaygınızın ne zaman başladığını ve günlük hayattan birkaç örneği not edin.
• Varsa önceki değerlendirme ve işitme sonuçlarını yanınıza alın.
• Evde hangi dillerin kimlerle konuşulduğunu belirtin.
• Çocuğun sevdiği oyunları ve rahat iletişim kurduğu ortamları düşünün.
• Ailenin önceliğini belirleyin: anlaşılabilirlik, anlatma, yönergeleri anlama veya konuşmaya katılım gibi.

Çocuğa “Doğru cevap vermelisin” demek yerine “Birlikte oyun oynayıp sohbet edeceğiz” gibi sade bir açıklama yapabilirsiniz. Yanınıza hangi belgelerin gerekli olduğunu kurumla önceden görüşmek de hazırlığı kolaylaştırır.

Önce aileden bilgi alınır

Uzman gelişim ve sağlık öyküsünü, iletişimle ilgili kaygıları, aile gözlemlerini ve kullanılan dilleri sorabilir. Çocuğun yalnızca zorlandığı alanlar değil, neyi sevdiği ve hangi koşullarda daha rahat iletişim kurduğu da önemlidir. ASHA'nın dil değerlendirme rehberi aile öyküsünü, işitme durumunu ve dil becerilerini birlikte ele alır.

Çocukla değerlendirme nasıl ilerler?

Oyun, kitaplar, resimler ve sohbet kullanılabilir. Uzman çocuğun sesleri nasıl ürettiğini, sözcük ve cümle kullanımını, anlamasını, jestlerini ve karşılıklı iletişimini gözlemleyebilir. Gerektiğinde yaşa ve dile uygun değerlendirme araçları kullanılır. Her çocuk aynı etkinliği yapmak veya ilk dakikada konuşmak zorunda değildir.

Çocuk yeni ortamda sessiz kalırsa aile gözlemleri ve farklı bağlamlardaki iletişimi değerlendirmeye katkı sağlar. Bazen daha fazla gözlem veya ek görüşme gerekir. Evde konuşup başka ortamlarda belirgin zorlanan çocuklarla ilgili selektif mutizmde aile ve okul yaklaşımı yazımız ayrı bir konuyu ele alır; sessizlik tek başına bu tanıyı göstermez.

İşitme ve diğer alanlar neden sorulur?

İşitme durumu iletişim değerlendirmesinin önemli bir parçasıdır. İhtiyaca göre odyoloji veya başka uzmanlık alanlarına yönlendirme yapılabilir. Dil ve konuşma değerlendirmesi bütün tıbbi ya da gelişimsel tanıları tek başına koyan bir işlem değildir. ASHA'nın kapsamlı değerlendirme ilkeleri birden fazla bilgi kaynağının birlikte kullanılmasını açıklar.

Görüşmenin sonunda neler konuşulur?

Gözlenen güçlü yönler, destek ihtiyaçları ve sonraki adımlar aileyle paylaşılır. Sonuç; terapi planı, izlem, evde iletişim önerileri veya ek değerlendirme olabilir. Terapi süresi ve sıklığı için herkese uyan tek bir sayı yoktur. Hedefler çocuğun günlük iletişim ihtiyacı ve değerlendirme bulgularına göre belirlenir.

Uzmana sorabileceğiniz sorular

• Öncelikli hedefimiz ne olacak ve günlük hayatta nasıl gözlenecek?
• Evde hangi yaklaşımı kullanmalıyız?
• İlerlemenin ne zaman ve nasıl değerlendirilmesi planlanıyor?
• Başka bir uzman görüşü gerekiyor mu?

Başvuru alanlarını incelemek için gecikmiş dil ve konuşma sayfamıza bakabilirsiniz. Görüşme öncesinde dil ve konuşma terapisti kadromuzu inceleyebilir, randevu formundan talep oluşturabilirsiniz.

Ses üretimiyle ilgili bir kaygınız varsa artikülasyon ve konuşma sesleri rehberimiz görüşme öncesinde kavramları ayırt etmenizi kolaylaştırabilir.

Görüşmeye götürülebilecekler: Kısa kontrol listesi

• Varsa işitme testi (odyometri, timpanometri) sonuçları
• Önceki doktor, RAM veya terapi raporları
• Çocuğun evde konuşurken çekilmiş 1–2 kısa video kaydı
• Kullandığı sözcüklerin ve ifadelerin kısa bir listesi
• Evde konuşulan diller
• Sevdiği bir oyuncak veya kitap (çocuğun rahat etmesi için)

İlk görüşmede kullanılabilecek değerlendirme araçları

Uzman, başvuru nedenine göre farklı yöntemler seçer. Türkçe için geliştirilmiş araçlardan bazıları şunlardır: Türkçe Erken Dil Gelişim Testi (TEDİL), Türkçe Okul Çağı Dil Gelişimi Testi (TODİL) ve Sesletim-Sesbilgisi Testi (SST). Küçük çocuklarda ise çoğu zaman yapılandırılmış oyun gözlemi ve aile bildirimine dayalı ölçekler kullanılır. Her test her çocuk için gerekli değildir; seçim uzmanın değerlendirmesine bağlıdır.

Sık sorulan sorular

İlk görüşmede çocuğum hiç konuşmazsa ne olur?

Bu çok olağandır. Uzman, oyun gözlemi, aile bildirimi ve getirdiğiniz videolarla değerlendirme yapabilir; gerekirse ikinci bir görüşme planlanır.

İlk görüşmede tanı konur mu?

Dil ve konuşma terapisti iletişim becerilerini değerlendirir ve güçlük alanlarını tanımlar. Otizm gibi tıbbi tanılar ise ilgili hekimler tarafından konur; gerekirse yönlendirme yapılır.

Ebeveyn görüşmede odada kalabilir mi?

Çoğu zaman evet. Özellikle küçük çocuklarda ebeveynin varlığı çocuğun rahat etmesini sağlar ve uzmanın aile-çocuk etkileşimini görmesine yardımcı olur.

Konuşma terapisine başlamadan önce ücret konusunda neleri sormalıyım?

İlk değerlendirme ücretinin terapi seansından ayrı olup olmadığını, görüşmeye hangi uzmanların katılacağını ve rapor ya da sonuç görüşmesinin dahil olup olmadığını sorun. Planın sıklığı değerlendirmeden sonra netleşebileceği için toplam maliyetin önceden kesinleştirilemediği durumlar olabilir. Güncel ücret ve iptal koşullarını doğrudan kurumdan öğrenin.

Başvuru yalnızca seslerin söylenmesiyle ilgili olmayabilir. Gelişimsel dil bozukluğunda anlama ve anlatma rehberi, günlük iletişim ve okul görevlerinde paylaşılabilecek gözlem örneklerini açıklar.

Kaynaklar

• ASHA: Sözlü dil bozuklukları
• ASHA: Dil ve konuşma değerlendirmesi

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. Açıklanan süreç genel bir çerçevedir; bireysel görüşmenin kapsamı uzman tarafından belirlenir.

Son güncelleme: 14 Ekim 2026