Kısaca: BEP, "Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı"nın kısaltmasıdır. Özel eğitim ihtiyacı olan bir öğrenci için okulda hazırlanan, öğrencinin şu anki düzeyini, bir yıl içinde ulaşması beklenen hedefleri, alacağı destekleri ve nasıl değerlendirileceğini gösteren yazılı plandır. Özel eğitim ihtiyacı olan her öğrenci için BEP hazırlanması yasal zorunluluktur.

İçindekiler
- BEP'in açılımı ve kısaca anlamı
- BEP kimler için hazırlanır?
- BEP'i kim hazırlar? BEP geliştirme birimi
- Bir BEP'te neler bulunur?
- İyi yazılmış bir BEP hedefi nasıl olur?
- 10 örnek kısa dönemli BEP hedefi
- BEP ve BÖP arasındaki fark nedir?
- "BEP raporu" diye bir belge var mı?
- BEP'li öğrencinin sınavları nasıl yapılır?
- Veli olarak BEP toplantısına nasıl hazırlanmalısınız?
- Sık sorulan sorular
- BEP ne demek?
- BEP zorunlu mu?
- BEP ne zaman hazırlanır?
- BEP'li öğrenci sınıfta kalır mı?
- Özel eğitim merkezinde de BEP hazırlanır mı?
- İzmir'de özel eğitim desteği
- Kaynaklar
BEP'in açılımı ve kısaca anlamı
BEP = Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı. "Bireyselleştirilmiş" kelimesi önemlidir: Sınıftaki herkes aynı müfredatı izlerken BEP'li öğrencinin hedefleri, onun ne yapabildiğine göre ayrıca belirlenir. Örneğin sınıf çok basamaklı toplama yaparken BEP'li bir öğrencinin hedefi 10'a kadar nesne saymak olabilir.
BEP'in dayanağı Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği'dir (2018). Yönetmelik, özel eğitim ihtiyacı olan bireyler için izledikleri eğitim programı temel alınarak BEP hazırlanmasını esas alır.
BEP kimler için hazırlanır?
RAM (Rehberlik ve Araştırma Merkezi) tarafından özel eğitim ihtiyacı olduğu belirlenen her öğrenci için hazırlanır. En sık karşılaşılan durumlar:
- Kaynaştırma / bütünleştirme yoluyla normal sınıfta okuyan öğrenciler (otizm, öğrenme güçlüğü, zihinsel yetersizlik, işitme veya görme kaybı, DEHB gibi)
- Özel eğitim sınıfında veya özel eğitim okulunda okuyan öğrenciler
- Destek eğitim odasından yararlanan öğrenciler
Okul öncesinden liseye kadar her kademede hazırlanır. Kademe değiştiğinde (örneğin ilkokuldan ortaokula geçişte) öğrenci yeniden RAM'a yönlendirilir ve yeni okulda yeni BEP yapılır.
BEP'i kim hazırlar? BEP geliştirme birimi
BEP'i okulda kurulan BEP geliştirme birimi hazırlar. Birim her eğitim-öğretim yılının başında oluşturulur ve şu kişilerden oluşur:
- Okul müdürü veya müdür yardımcısı (başkan)
- Veli
- Sınıf öğretmeni ve dersine giren branş öğretmenleri
- Rehber öğretmen / psikolojik danışman
- Gerektiğinde özel eğitim değerlendirme kurulu üyesi
- Uygunsa öğrencinin kendisi
Birim, okul dışından görüş de alabilir. Çocuğunuz bir özel eğitim ve rehabilitasyon merkezinde destek alıyorsa, oradaki öğretmen veya terapistin gözlemlerini toplantıya götürmeniz planın gerçekçi olmasını sağlar.
Bir BEP'te neler bulunur?
| Bölüm | İçinde ne yazar |
|---|---|
| Öğrencinin bilgileri ve mevcut performansı | Neleri bağımsız, neleri yardımla yapabildiği; güçlü yanları ve ilgi alanları |
| Uzun dönemli amaçlar | Yıl sonunda ulaşılması beklenen genel hedefler |
| Kısa dönemli hedefler | Ölçülebilir, gözlemlenebilir, koşulu ve ölçütü belli adımlar |
| Destek eğitim hizmetleri | Hangi desteğin, kimden, nerede, haftada kaç saat alınacağı |
| Yöntem, teknik ve materyaller | Öğretimde kullanılacak yöntemler ve araçlar |
| Ortam düzenlemeleri | Oturma yeri, ek süre, büyük puntolu materyal gibi uyarlamalar |
| Davranış önlemleri | Varsa davranış sorunlarına yönelik planlar |
| Değerlendirme | İlerlemenin nasıl ve ne sıklıkla ölçüleceği |
BEP genellikle bir eğitim yılı için hazırlanır, ancak ihtiyaç fark edildiği anda yıl ortasında da hazırlanabilir. Hedefler öğrenciye uymuyorsa yıl içinde değiştirilir ve aileye bilgi verilir. Yıl sonunda ulaşılamayan hedefler bir sonraki yıla aktarılabilir.
İyi yazılmış bir BEP hedefi nasıl olur?
İyi bir hedef dört soruya cevap verir: Kim, ne yapacak, hangi koşulda, hangi ölçütle?
| Belirsiz hedef | Ölçülebilir hedef |
|---|---|
| Ali okumasını geliştirir. | Ali, 2. sınıf düzeyindeki 100 kelimelik bir metni dakikada 50 kelime hızla ve en fazla 5 hatayla sesli okur. |
| Elif daha bağımsız olur. | Elif, sabah okul çantasını resimli listeye bakarak 5 basamakta, sözel ipucu olmadan hazırlar; 5 günün 4'ünde. |
| Can arkadaşlarıyla iletişim kurar. | Can, teneffüste bir arkadaşına oyuna katılmak için "Ben de oynayabilir miyim?" diye sorar; haftada en az 3 kez. |
10 örnek kısa dönemli BEP hedefi
Aşağıdakiler yalnızca yazım biçimini göstermek içindir; her çocuğun hedefi kendi değerlendirmesine göre belirlenir.
- Türkçe: Öğrenci, kendisine gösterilen 10 büyük harften en az 8'inin sesini doğru söyler.
- Türkçe: Öğrenci, okuduğu 3 cümlelik bir metinle ilgili "kim, ne, nerede" sorularının 3'ünü de doğru cevaplar.
- Matematik: Öğrenci, 1–20 arasındaki nesneleri 3 denemenin 3'ünde doğru sayar.
- Matematik: Öğrenci, 10'a kadar olan toplama işlemlerini somut materyal kullanarak 10 sorunun 8'inde doğru yapar.
- Yazma: Öğrenci, adını ve soyadını çizgili deftere satır dışına taşmadan yazar.
- Dil ve iletişim: Öğrenci, ihtiyaçlarını (tuvalet, su, yardım) öğretmenine en az 2 kelimelik cümleyle ifade eder.
- Sosyal beceri: Öğrenci, grup oyununda sırasını sözel hatırlatma olmadan bekler; 5 oyunun 4'ünde.
- Öz bakım: Öğrenci, montunu tek başına giyip fermuarını kapatır.
- Dikkat: Öğrenci, masa başı bir etkinliğe 10 dakika boyunca, en fazla 1 hatırlatmayla katılır.
- Davranış: Öğrenci, kızgın olduğunda vurmak yerine "mola kartını" gösterir; haftada 5 durumun 4'ünde.
BEP ve BÖP arasındaki fark nedir?
BÖP, "Bireysel Öğretim Planı"dır. BEP "neyi" öğreteceğimizi gösterir; BÖP ise bu hedeflerden birini "nasıl" öğreteceğimizi adım adım planlar.
| BEP | BÖP | |
|---|---|---|
| Açılımı | Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı | Bireysel Öğretim Planı |
| Cevapladığı soru | Bu yıl neyi öğreteceğiz? | Bu hedefi nasıl öğreteceğiz? |
| Kapsam | Bir yıl, tüm alanlar | Tek bir hedef veya beceri |
| İçerik | Mevcut düzey, amaçlar, hedefler, destekler, düzenlemeler | Öğretim basamakları, materyal, ipucu türü, değerlendirme |
| Kim hazırlar | BEP geliştirme birimi | Öğretimi yapan öğretmen |
"BEP raporu" diye bir belge var mı?
Resmî adı "BEP raporu" olan ayrı bir belge yoktur. Aileler bu ifadeyi genellikle iki şey için kullanır:
- RAM raporu: Çocuğun özel eğitim ihtiyacını ve yerleştirileceği eğitim ortamını belirleyen, RAM'daki özel eğitim değerlendirme kurulunun hazırladığı rapor. BEP'in hazırlanmasını başlatan belge budur.
- BEP dosyası / yıl sonu değerlendirmesi: Okulda hazırlanan BEP'in kendisi ve yıl sonunda hedeflere ne kadar ulaşıldığını gösteren değerlendirme.
Hastaneden alınan sağlık kurulu raporu (ÇÖZGER) ise başka bir belgedir; RAM değerlendirmesinde kullanılır ama BEP yerine geçmez.
BEP'li öğrencinin sınavları nasıl yapılır?
Kaynaştırma öğrencisinin okul sınavları, BEP'te yazan hedeflere göre hazırlanır ve değerlendirilir. Yani öğrenci, sınıfın genel kazanımlarından değil, kendi BEP hedeflerinden sorumludur. BEP birimi sınavlarda gereken düzenlemeleri (ek süre, ayrı ortam, okuyucu, büyük puntolu kâğıt, refakat gibi) belirler.
LGS gibi merkezî sınavlarda ise MEB'in o yıl yayımladığı kılavuzdaki özel gereksinimli öğrenci düzenlemeleri geçerlidir; başvuru döneminde okul idaresiyle birlikte takip edilmelidir.
Veli olarak BEP toplantısına nasıl hazırlanmalısınız?
- Çocuğunuzun evde tek başına yaptığı ve yardımla yaptığı işleri ayrı ayrı yazın.
- RAM raporunu, varsa önceki BEP'i ve destek eğitim aldığı kurumun gözlem notlarını yanınıza alın.
- Bu yıl için sizin en öncelikli 2–3 beklentinizi belirleyin (örneğin okuma, tuvalet, arkadaşlık).
- Hedeflerin nasıl ölçüleceğini ve size ne sıklıkla bilgi verileceğini sorun.
- Toplantı sonunda BEP'in bir kopyasını isteyin; evde aynı hedeflere çalışabilmek için gereklidir.
Sık sorulan sorular
BEP ne demek?
BEP, Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı demektir; özel eğitim ihtiyacı olan öğrenciye özel olarak hazırlanan yıllık eğitim planıdır.
BEP zorunlu mu?
Evet. RAM raporuyla özel eğitim ihtiyacı belirlenen her öğrenci için okulun BEP hazırlaması yasal zorunluluktur.
BEP ne zaman hazırlanır?
Genellikle eğitim yılının başında, bir yıl için hazırlanır. İhtiyaç yıl ortasında fark edilirse o zaman da hazırlanabilir.
BEP'li öğrenci sınıfta kalır mı?
BEP'li öğrenci kendi BEP hedeflerine göre değerlendirildiği için başarı durumu bu hedeflere göre ele alınır. Sınıf tekrarı gibi kararlar ilgili kademenin yönetmeliğine ve BEP biriminin değerlendirmesine göre verilir.
Özel eğitim merkezinde de BEP hazırlanır mı?
Evet. Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri de RAM raporundaki modüllere göre öğrenci için bireysel eğitim planı hazırlar. Okuldaki BEP ile merkezdeki planın birbirini desteklemesi için ikisinin hedeflerini karşılaştırmak faydalıdır.
İzmir'de özel eğitim desteği
İz Duyum'un Buca, Gaziemir, Karşıyaka ve Konak şubelerinde özel eğitim öğretmenlerimiz, çocuğunuzun RAM raporundaki modüllere göre bireysel eğitim planı hazırlar ve okuldaki BEP hedefleriyle uyumlu çalışır. Özel eğitim öğretmenlerimizi tanıyın veya ücretsiz ilk görüşme için randevu alın.
İlgili yazılar: Genelleme nedir? · Özel eğitimde ilerleme nasıl takip edilir? · Çocuğum özel eğitime ihtiyaç duyuyor mu?
Kaynaklar
- MEB ÖERHGM: Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı – Tüm Öğretmenler İçin Yol Haritası
- Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği (Resmî Gazete, 2018)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; çocuğunuza özel değerlendirme ve eğitim planının yerine geçmez.
Son güncelleme: 7 Kasım 2026