Öğrendiği Beceriyi Evde Kullanamıyor: Genelleme Nedir?

Kısaca: Genelleme, öğrenilen bir becerinin başka kişi, ortam veya uygun materyallerle de kullanılabilmesiyle ilgilidir. Bir işi derste yapıp evde yapamamak her zaman unutmak veya isteksizlik değildir. Farklı koşullardaki yönerge ve yardım düzeylerini karşılaştırmak gerekir.

Değişen yalnızca oda olmayabilir

Öğretmenin kullandığı kısa yönerge, materyalin yeri veya verdiği yardım evde farklı olabilir. Çocuk yalnızca belirli işaretle başlamayı öğrenmiş olabilir. Genelleme hedefi, öğrenmenin günlük hayatta hangi koşullarda kullanılacağını açıklaştırır; çocuğu “Biliyor ama yapmıyor” diye etiketlemekten daha açıklayıcıdır.

İki ortamı somut bir görevle karşılaştırın

Örneğin kendi eşyasını toplama görevinde neyin istendiğini, malzemenin nerede olduğunu ve yardımın nasıl verildiğini karşılaştırın. Her ayrıntının aynı olması gerekmez; ancak farkların görülmesi öğretim planını anlamaya yardım eder. Aile ve öğretmen aynı hedefi farklı kelimelerle anlatıyor olabilir.

Bütün koşulları birden değiştirmek gerekir mi?

Bir anda kişi, ortam ve materyal değiştiğinde neyin zorlaştırdığını anlamak güçleşebilir. Uygun değişikliklerin nasıl planlanacağı eğitim ekibiyle görüşülmelidir. Çocuğun yapabildiği basamaklar, iletişim yolları ve güvenliği korunmalıdır. Bu çerçeve, her çocuk için aynı sayıda tekrar veya aynı öğretim programı önerisi değildir.

Günlük örnekleri eğitim hedeflerine bağlayın

“Görevi yalnızca öğretmenle yapıyor” bilgisinden sonra, başka hangi durumda kullanılmasının hedeflendiği konuşulmalıdır. BEP hedefleri açık ve izlenebilir biçimde ele alınabilir. Yardımın nasıl azaltılacağı yazısı, farklı destek düzeylerini anlamaya yardımcı olur.

İlerleme yalnızca ders odasında mı izlenir?

Hedefin günlük ihtiyaca bağlı olması, ev ve okul gözlemlerini önemli kılar. Günlük yaşam becerileri farklı kullanım alanlarını anlatır. İzmir’de özel eğitim görüşmesinde tek bir başarı örneğiyle birlikte hangi ortamda zorlandığını da paylaşabilirsiniz. Yeni ortamda daha fazla yardım gerekmesi planın yeniden ele alınabileceği bir bilgidir.

Farklı ortama aktarmayla bilgiyi daha sonra hatırlamak ayrı sorulardır. Öğrenilen bilgiyi hatırlama ve tekrar planı rehberimiz, verilen yardım ve geçen zamanın nasıl kaydedilebileceğine odaklanır.

Sık sorulan sorular

Evde yapamaması derste öğrenmediği anlamına mı gelir?

Her zaman değil. Kişi, yönerge, materyal veya yardım biçimi değişmiş olabilir. Beceriyle ortam koşullarını birlikte incelemek gerekir.

Genelleme için aynı işi daha çok tekrar etmek yeterli mi?

Yalnızca tekrar sayısı yeterli bir plan oluşturmaz. Becerinin nerede ve hangi koşullarda kullanılacağı hedeflenmelidir.

Aile öğretmenin bütün yöntemlerini aynen uygulamalı mı?

Aile günlük ortamına uygun, anlaşılır bir planı eğitim ekibiyle konuşmalıdır. Güvenlik ve bireysel ihtiyaçlar gözetilmeden bir yöntemi mekanik biçimde kopyalamak uygun değildir.

Kaynaklar

• Vanderbilt Üniversitesi IRIS Center: Genelleme ve öğrenilen becerinin farklı koşullarda kullanılması
• MEB: Bireyselleştirilmiş eğitim hedefleri ve izlem

Bu yazı genel bilgilendirme içindir; kişiye özel sağlık değerlendirmesi veya eğitim planının yerine geçmez.