Kısaca: DEHB (Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu); dikkatsizlik, hiperaktivite ve dürtüsellik belirtilerinin en az iki ortamda (ör. ev ve okul), 6 aydan uzun süre ve yaşa göre beklenenden belirgin biçimde görülmesiyle tanımlanan nörogelişimsel bir durumdur. Tanı tek bir testle değil; klinik görüşme, aile ve öğretmen bilgisi ve gözlemle, çocuk ve ergen psikiyatristi tarafından konur.
Dikkat güçlüğü, ödeve başlama, bir yönergeyi takip etme veya görevi tamamlama sırasında fark edilebilir. Bu durum tek başına DEHB tanısı anlamına gelmez. Değerlendirmenin amacı, güçlüğün hangi koşullarda ortaya çıktığını ve çocuğun günlük yaşamını nasıl etkilediğini anlamaktır.
İçindekiler
- DEHB değerlendirmesi neden birden fazla bilgiye dayanır?
- “Dikkati yok” yerine somut örnekler paylaşın
- Destek hedefi nasıl seçilir?
- Görüşme öncesinde hazırlanabilecek bilgiler
- DEHB'nin üç görünümü
- DEHB ile karışabilen durumlar
- Sık sorulan sorular
- Çocuğun sevdiği oyunda uzun süre kalması DEHB’yi dışlar mı?
- İlk görüşmede mutlaka test yapılır mı?
- DEHB kaç yaşında tanı alabilir?
- DEHB büyüyünce geçer mi?
- DEHB yalnızca ilaçla mı tedavi edilir?
- Dikkat eksikliği olan çocuk nasıl anlaşılır?
- İzmir’de İz Duyum’dan bilgi alma
- Kaynaklar
DEHB değerlendirmesi neden birden fazla bilgiye dayanır?
DEHB için tek başına tanı koyan bir test yoktur. Benzer yakınmalara uyku sorunları, kaygı ve öğrenme güçlükleri de eşlik edebilir. Aile ve öğretmen gözlemleri, güçlüğün farklı ortamlardaki görünümünü anlamaya katkı sağlar. Tanısal değerlendirme uygun sağlık profesyonellerince yapılmalıdır.
“Dikkati yok” yerine somut örnekler paylaşın
Örneğin çocuğun çok adımlı yönergede hangi adımda durduğunu, işe başlamak için ne kadar yardıma ihtiyaç duyduğunu veya hangi etkinliği daha rahat sürdürebildiğini not edebilirsiniz. Aynı davranışın evde ve okulda aynı biçimde görülüp görülmediğini konuşmak daha açıklayıcıdır.
Destek hedefi nasıl seçilir?
Hedef günlük yaşama bağlı olmalıdır: çantayı hazırlamak, bir işi küçük parçalara ayırmak veya yardım istemek gibi. Değerlendirme sonucuna göre eğitimsel düzenlemeler ve gerekli sağlık yönlendirmeleri planlanabilir. Her çocuk için aynı program veya seans sayısı uygun olmayabilir.
Görüşme öncesinde hazırlanabilecek bilgiler
- Güçlüğün başladığı zamanı ve örnekleri yazın.
- Okuldaki gözlemleri öğretmenle birlikte toparlayın.
- Uyku düzeni ve önceki değerlendirmeler hakkında bilgi hazırlayın.
DEHB'nin üç görünümü
| Görünüm | Öne çıkan özellikler | Okulda örnek |
|---|---|---|
| Dikkat eksikliği ağırlıklı | Ayrıntıları kaçırma, unutkanlık, görevi sürdürmede zorlanma, eşyalarını kaybetme | Ödevi yarım bırakma, yönergenin ortasında kopma |
| Hiperaktivite-dürtüsellik ağırlıklı | Yerinde duramama, çok konuşma, sırasını beklemede zorlanma, söz kesme | Sınıfta sık kalkma, soruyu bitmeden yanıtlama |
| Birleşik tip | Her iki gruptan belirtiler | Hem dikkat hem davranış alanında destek ihtiyacı |
DEHB ile karışabilen durumlar
Uyku yetersizliği, işitme veya görme sorunları, kaygı, özgül öğrenme güçlüğü (ör. disleksi), dil güçlükleri ve aile içi stres dikkat güçlüğüne benzer görünüm oluşturabilir. Bu nedenle değerlendirme, belirtilerin başka bir nedenle daha iyi açıklanıp açıklanmadığını da inceler. Bilgisayarlı dikkat testlerinin sürece katkısı için MOXO testi nedir yazımıza bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Çocuğun sevdiği oyunda uzun süre kalması DEHB’yi dışlar mı?
Tek bir etkinlikteki performans tanıyı doğrulamaz veya dışlamaz; günlük işlevlerin bütünü ele alınır.
İlk görüşmede mutlaka test yapılır mı?
Görüşmenin kapsamı başvuru nedenine göre belirlenir; önce öykü ve gözlem alınması gerekebilir.
DEHB kaç yaşında tanı alabilir?
Belirtilerin 12 yaşından önce başlamış olması gerekir. Tanı çoğunlukla okul çağında konur; 4–5 yaşında da değerlendirme yapılabilir, ancak okul öncesinde gelişimsel farklılıklarla ayrım daha dikkatli yapılır.
DEHB büyüyünce geçer mi?
Hiperaktivite yaşla azalabilir; ancak dikkat ve organizasyon güçlükleri ergenlik ve yetişkinlikte de sürebilir. Erken destek, akademik ve sosyal sonuçları olumlu etkiler.
DEHB yalnızca ilaçla mı tedavi edilir?
Hayır. Tedavi planı; aile eğitimi, okul düzenlemeleri, davranışsal yaklaşımlar ve gerektiğinde hekim kararıyla ilaç tedavisini içerebilir. 6 yaş altı çocuklarda öncelikle aile odaklı davranışsal yaklaşımlar önerilir.
Dikkat eksikliği olan çocuk nasıl anlaşılır?
Görevleri sürdürme, yönergeleri takip etme veya eşyaları düzenleme konusunda farklı ortamlarda görülen güçlükler değerlendirmeye taşınabilir. Ancak yorgunluk, kaygı, uyku ve öğrenme güçlükleri de benzer yakınmalara eşlik edebilir. Tek bir davranış veya testten DEHB sonucu çıkarılmaz. Aile ve öğretmen gözlemlerini somut örneklerle ilgili uzmana aktarmak değerlendirmeyi destekler.
İzmir’de İz Duyum’dan bilgi alma
İzmir’de dikkat ve okul katılımı konusunda destek arayan aileler, İz Duyum’da başvuru nedenlerini günlük örneklerle paylaşabilir. Görüşmede değerlendirme kapsamının ve sonraki adımların nasıl belirlendiğini sorabilirsiniz. DEHB alanındaki destek hizmeti sayfamızda ilgili hizmet bilgileri yer alır. Öğrenmeye ilişkin güçlükleri ayırt etmek için özgül öğrenme güçlüğü inceleyebilirsiniz. Size uygun başvuru seçeneğini İz Duyum şubeleri üzerinden kurumla görüşebilirsiniz.
Bilgi kaynağı: CDC: DEHB değerlendirmesi. Bu kaynak genel bilimsel çerçeve içindir; İz Duyum’un hizmet kapsamına ilişkin bilgiler kurumun kendi sayfalarından alınmalıdır.
Kaynaklar
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; tanı veya kişiye özel değerlendirme, eğitim ve terapi planı yerine geçmez.
Son güncelleme: 14 Ekim 2026
İz Duyum Editör Ekibi
Bu içerik uzman kadromuz tarafından hazırlanmıştır.