“Bugün okulda ne oldu?” sorusuna verilen yanıt bazen olayın sonundan başlayabilir veya kişiler açıklanmadan devam edebilir. Anlatı becerileri, olayları bir dinleyicinin takip edebileceği biçimde ilişkilendirmeyi içerir. Kısa veya dağınık bir anlatımdan tek başına tanı çıkarılmaz; çocuğun yaşı, deneyimi ve farklı görevlerdeki iletişimi dikkate alınır.
İçindekiler
- Sıralama dışında hangi bilgiler önemli?
- Günlük olayı sorguya dönüştürmeyin
- Görsel sıra ne zaman düşünülebilir?
- Sözlü anlatım ile yazıya geçiş
- Değerlendirmeye hazırlanırken
- Sık sorulan sorular
- Sırasız anlatım hafıza sorunu mudur?
- Her gün bütün günü anlattırmalı mıyız?
- Resimleri sıralaması yeterli mi?
- Kaynaklar
Sıralama dışında hangi bilgiler önemli?
Kimlerin bulunduğu, olayın nerede geçtiği, ne olduğu ve nasıl sonuçlandığı dinleyicinin anlamasına yardımcı olur. Anlatım yalnızca “önce-sonra” sözcüklerini söylemek değildir. Çocuğun bütün bu bilgileri ne ölçüde ve hangi yardımla verdiği gözlenebilir.
Örneğin çocuk “O düştü, sonra öğretmen geldi” diyebilir. Dinleyici kimin düştüğünü ve ne olduğunu bilmiyorsa anlatıda bu bilgi eksiktir. Bu örnek çocuğun zekâsını veya olayı hatırlamadığını göstermez; iletişimde eksik kalan bilgiyi görünür kılar.
Günlük olayı sorguya dönüştürmeyin
Oxford Health NHS anlatı kaynağı, olay ve öykülerde kim, nerede ve ne oldu gibi ipuçlarının kullanılmasını ele alır. Sorular çocuğun düzeyine uygun olmalıdır. Peş peşe çok sayıda soru, doğal bir paylaşımı sınav havasına sokabilir.
Önce anlatmak istediğine ilgi gösterin. Gerektiğinde yalnızca bir eksik bilgiyi açıklığa kavuşturun. “Parktan söz ediyorsun, yanında kim vardı?” gibi bir ifade örnek olabilir; her çocuk için aynı soru sırası veya günlük süre önerilemez.
Görsel sıra ne zaman düşünülebilir?
Öğretmen veya terapistle az sayıda resim, olay çizimi ya da görsel planın kullanılıp kullanılamayacağını konuşabilirsiniz. ASHA Journals anlatı öğretimini yapılandırılmış ilkelerle ele alır; bir resim setini sıraya koymak tek başına kapsamlı değerlendirme değildir.
Çocuğun bildiği bir olayı resimle anlatması ile hiç görmediği bir öyküyü anlatması farklı görevlerdir. Görüşmede hangi materyalin kullanıldığı ve yetişkinin ne kadar yönlendirdiği paylaşılmalıdır. Çocuğun özel yaşam görüntülerini toplamak zorunlu değildir.
Sözlü anlatım ile yazıya geçiş
Sözlü anlatımı yazıya dönüştürme ayrı bir beceri yükü ekler. Öğretmen, anlatının düzenlenmesi ile el yazısı veya yazım hedefini farklı ele alabilir. Gelişimsel dil bozukluğu rehberi daha geniş dil değerlendirmesini açıklar.
Güçlük derslere, arkadaşlık ilişkilerine veya günlük paylaşımına belirgin biçimde yansıyorsa birden fazla ortamdan örnekle değerlendirme istenebilir. Yalnızca en uzun anlatım değil, çocuğun rahat ve bağımsız anlattığı örnek de yararlıdır.
Değerlendirmeye hazırlanırken
İzmir’de başvuru için okulda ve günlük yaşamda hangi olayları anlatmakta zorlandığını not edin. İzmir Dil ve Konuşma Uzmanları sayfamızdan kadroyu inceleyip değerlendirme kapsamını öğrenebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Sırasız anlatım hafıza sorunu mudur?
Tek başına böyle bir sonuç çıkarılmaz. Anlatının dilsel yapısı, görev ve verilen yardım da incelenir.
Her gün bütün günü anlattırmalı mıyız?
Zorunlu bir sorgulama düzeni yerine çocuğun paylaşımını destekleyen doğal fırsatlar düşünülmelidir.
Resimleri sıralaması yeterli mi?
Resim sıralama ile olayı dinleyiciye açıklama farklı görevlerdir; ikisi ayrı gözlenebilir.
Kaynaklar
Genel bilgilendirme içindir; bireysel değerlendirme, tanı veya tedavi yerine geçmez. Örnek gözlemler ve etkinlikler standart test değildir.
İz Duyum Editör Ekibi
Bu içerik uzman kadromuz tarafından hazırlanmıştır.