Bir çocuk yaşadığı olayı sohbet sırasında uzun uzun anlatabilir, ancak defterine yalnızca iki sözcük yazabilir. Yazılı ifade, düşünceleri bir okuyucu için düzenlemeyi de gerektirir. Yazının kısa olması hemen isteksizlikle açıklanmamalı; görevde zorlaşan bölüm anlaşılmalıdır.
İçindekiler
- Anlatmak ile metin oluşturmak nasıl ayrılır?
- Fikir, yazım ve kalem yükünü ayrı gözleyin
- Yazmadan önce planı görünür kılmak
- Bütün hataları aynı anda düzeltmeyin
- Değerlendirmeye hazırlanırken
- Sık sorulan sorular
- Güzel konuşan çocuk mutlaka iyi yazar mı?
- Kısa yazı tembellik belirtisi mi?
- Yetişkinin örnek metnini kopyalaması yeterli mi?
- Kaynaklar
Anlatmak ile metin oluşturmak nasıl ayrılır?
Sohbette dinleyici soru sorar, yüz ifadesiyle ipucu verir ve eksik ayrıntıyı tamamlatabilir. Yazıda ise okuyucunun bilmediği bilgileri daha açık sunmak gerekir. Bu nedenle konuşmanın uzunluğu, yazılı anlatımın bütün gereksinimlerini göstermez.
Örneğin çocuk “Sonra oraya gittik” dediğinde karşısındaki kişi “Nereye?” diye sorabilir. Defterde aynı cümleyi okuyan biri ise yer bilgisini bilemeyebilir. Bu örnek, yazıda açıklık konusunu öğretmenle konuşmak için kullanılabilir.
Fikir, yazım ve kalem yükünü ayrı gözleyin
Çocuk ne yazacağını mı seçemiyor, düşüncesini cümleye mi dönüştüremiyor, sözcüğü yazarken mi takılıyor? El yazısı yavaş veya yorucuysa bu da görevi etkileyebilir. ASHA yazılı dil değerlendirmesinde farklı bileşenleri birlikte ele alır.
Farklı görev örnekleri istenebilir: bir resmi sözlü anlatma, kısa bir not oluşturma ve modelden yazma gibi. Bunlar aile tarafından tanı koymak için uygulanacak bir test dizisi değildir. Öğretmen ve uzman hangi karşılaştırmanın gerekli olduğunu belirler.
Yazmadan önce planı görünür kılmak
IES yazma rehberi, planlama ve yazma sürecinin açık biçimde öğretilmesini önerir. Çocuğun düzeyine uygun bir fikir haritası, resim sırası veya kısa konuşma, öğretmenle görüşülebilecek seçeneklerdir. Bir hazır şablonun her çocukta aynı sonucu vermesi beklenmez.
Örnek bir görüşmede “kim vardı, ne oldu, nasıl bitti?” başlıklarının yazı öncesi kullanılıp kullanılamayacağı sorulabilir. olayları sırayla anlatma rehberi sözlü anlatı tarafını açar. Çocuğun cümlelerini yetişkinin yazmasıyla kendi metnini oluşturması ayrıca kaydedilmelidir.
Bütün hataları aynı anda düzeltmeyin
Geri bildirimin hedefini öğretmenle belirleyin. Bir çalışmada düşüncenin açıklığı, başka bir çalışmada öğretilen yazım örüntüsü öne çıkabilir. Her sözcüğe kırmızı işaret eklemek, hangi becerinin çalışıldığını belirsizleştirebilir.
Bir metni değerlendirirken başarılı bir cümleyi, eksik kalan bilgiyi ve verilen yardımı not edin. Disgrafi ve yazma güçlüğü genel çerçeveyi; yazarken harf ve hece atlama ise sözcük düzeyindeki ayrı gözlem konusunu açıklar.
Değerlendirmeye hazırlanırken
İzmir’de eğitim veya dil değerlendirmesine giderken çocuğun bir sözlü anlatım örneğini ve kendi oluşturduğu yazıyı görüşmede tarif edin. Çalışmanın ne kadarının bağımsız olduğunu ve hangi yardımın verildiğini belirtin.
Sık sorulan sorular
Güzel konuşan çocuk mutlaka iyi yazar mı?
Hayır. Sözlü ve yazılı görevlerin koşulları farklıdır; yazının hangi bölümünün zorlaştığı incelenmelidir.
Kısa yazı tembellik belirtisi mi?
Tek başına böyle yorumlanamaz. Fikir oluşturma, dil, yazım ve el yazısı gibi boyutlar ele alınabilir.
Yetişkinin örnek metnini kopyalaması yeterli mi?
Kopyalamak çocuğun kendi düşüncesini metne dönüştürmesiyle aynı görev değildir.
Kaynaklar
Genel bilgilendirme içindir; bireysel değerlendirme, tanı veya tedavi yerine geçmez. Örnek gözlemler ve etkinlikler standart test değildir.
İz Duyum Editör Ekibi
Bu içerik uzman kadromuz tarafından hazırlanmıştır.